Ο Wilhelm Reich παρατήρησε ότι ο τρόπος με τον οποίο ένας άνθρωπος οργανώνει τον χαρακτήρα και τις άμυνές του εκφράζεται και μέσα από τον τρόπο που υπάρχει σωματικά: στο βλέμμα, στην αναπνοή, στη φωνή, στη στάση, στη μυϊκή ένταση, στην κίνηση και στον τρόπο που πλησιάζει ή απομακρύνεται από τον άλλον.

 

Από αυτή την παρατήρηση αναπτύχθηκε η έννοια της χαρακτηρολογικής και μυϊκής θωράκισης: ένας τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος έχει οργανώσει την προστασία και την προσαρμογή του.

 

Σήμερα γνωρίζουμε ότι η ψυχική και η σωματική εμπειρία βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση. Αυτό δεν επιβεβαιώνει τις επιμέρους αντιστοιχίσεις της Ραϊχικής θεωρίας, μας επιτρέπει όμως να αντιμετωπίζουμε το σώμα ως ουσιαστική διάσταση της ανθρώπινης εμπειρίας.

 

Τα επτά επίπεδα

Στη μεταγενέστερη Ραϊχική και Νευροφυτοθεραπευτική παράδοση, η σωματική οργάνωση χαρτογραφήθηκε σε επτά λειτουργικά επίπεδα:

​

➀ Μάτια – μύτη – αυτιά

➁ Στόμα 

➂ Λαιμός

➃ Θώρακας

➄ Διάφραγμα

➅ Κοιλιά

➆ Λεκάνη

​

Τα επίπεδα αυτά δεν αποτελούν ανατομική διαίρεση ούτε διαγνωστικό κώδικα. Είναι ένας θεωρητικός και κλινικός χάρτης της Ραϊχικής παράδοσης.

​

Η χαρτογράφηση αυτή αποτέλεσε μέρος της μακρόχρονης εκπαίδευσής μου στη Ραϊχική και Νευροφυτοθεραπευτική προσέγγιση και εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα θεωρητικά υπόβαθρα μέσα από τα οποία κατανοώ τη σωματική διάσταση της θεραπευτικής διαδικασίας.

​

Τι παρατηρούμε στα επτά επίπεδα;

Στα μάτια, τη μύτη και τα αυτιά, το ενδιαφέρον στρέφεται στην επαφή με το περιβάλλον: στο βλέμμα, στην οπτική επαφή και στον προσανατολισμό.

​

Στο στόμα, παρατηρούμε μια περιοχή που συμμετέχει σε βασικές ανθρώπινες λειτουργίες: τρώμε, πίνουμε, μιλάμε, γελάμε, κλαίμε, φιλάμε, δαγκώνουμε. Τα χείλη, η γνάθος και η έκφραση μπορούν να μεταβάλλονται μαζί με όσα βιώνουμε.

​

Ο λαιμός συμμετέχει στην αναπνοή, στην κατάποση και στη φωνή. Μέσα στη θεραπευτική σχέση μπορεί να παρατηρήσουμε πώς αλλάζει η φωνή όταν πλησιάζουμε κάτι δύσκολο ή πώς ένας λόγος δυσκολεύεται κάποτε να βρει φωνή.

​

Ο θώρακας και το διάφραγμα μας φέρνουν στην αναπνοή, η οποία μεταβάλλεται μαζί με τη σωματική και συναισθηματική μας κατάσταση. Δεν χρειάζεται να την ερμηνεύσουμε, μπορούμε πρώτα να την παρατηρήσουμε.

​

Στην κοιλιά, οι σωματικές μεταβολές μπορούν επίσης να αποτελέσουν μέρος όσων διερευνούμε, χωρίς να θεωρούμε ότι κάθε αίσθηση έχει ψυχολογική αιτία ή προκαθορισμένη σημασία.

​

Η λεκάνη συμμετέχει στην κίνηση, στη στήριξη και στη στάση του σώματος και είχε ιδιαίτερη θέση στο έργο του Reich. Χρειάζεται όμως προσοχή ώστε να μη δημιουργούμε απλουστευτικές αντιστοιχίσεις ανάμεσα στη λεκάνη, στη σεξουαλικότητα και στον χαρακτήρα.

 

Από τον χάρτη στη θεραπευτική εμπειρία

​

Στη Νευροφυτοθεραπευτική εργασία, τα επίπεδα αυτά δεν με ενδιαφέρουν ως επτά ξεχωριστά μέρη. Ένα βλέμμα μπορεί να συνοδεύεται από αλλαγή στην αναπνοή, η αναπνοή από μεταβολή στη στάση και η στάση από μια κίνηση προσέγγισης ή απομάκρυνσης.

​

Μέσα από συγκεκριμένες νευρομυϊκές θεραπευτικές ασκήσεις (actings – σωματικές δράσεις που χρησιμοποιούνται στη Νευροφυτοθεραπευτική παράδοση) μπορεί να δοθεί χώρος για να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει στην κίνηση, στην αναπνοή, στην αίσθηση και στην έκφραση.

​

Η άσκηση, όμως, δεν αποτελεί από μόνη της τη θεραπεία. Σημασία έχει τι βιώνει ο συγκεκριμένος άνθρωπος και τι αναδύεται μέσα στη θεραπευτική σχέση.

​

Δεν κοιτάζω λοιπόν ένα σώμα για να αποφασίσω:

​

«Αυτό σημαίνει ότι σου συνέβη εκείνο.»

​

Αντί να ξεκινώ από μια έτοιμη ερμηνεία, με ενδιαφέρει να διερευνήσουμε μαζί τι αναδύεται εκείνη τη στιγμή και πώς το βιώνεις εσύ. Η σωματική παρατήρηση γίνεται αφετηρία διερεύνησης και όχι απάντηση που έχει δοθεί εκ των προτέρων.

​

Η θωράκιση δεν είναι κάτι που πρέπει να «σπάσουμε»

​

Η ίδια η λέξη μπορεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι ο θεραπευτής πρέπει να εντοπίσει κάτι σκληρό και να το διαλύσει.

​

Δεν αντιλαμβάνομαι έτσι τη θεραπευτική εργασία.

​

Ήδη στο έργο του Reich, ο χαρακτήρας και οι χαρακτηρολογικές αντιστάσεις εξετάζονται ως οργανωμένοι τρόποι άμυνας που επιτελούν μια λειτουργία για τον άνθρωπο.

​

Επομένως, δεν με ενδιαφέρει να πολεμήσω τη θωράκιση. Με ενδιαφέρει να κατανοήσουμε πώς οργανώθηκε, πώς λειτουργεί σήμερα και πόση ελευθερία έχει ο άνθρωπος απέναντί της.

​

Η θωράκιση δεν είναι κάτι που πρέπει να «σπάσουμε»

​

Η ίδια η λέξη μπορεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι ο θεραπευτής πρέπει να εντοπίσει κάτι σκληρό και να το διαλύσει.

​

Δεν αντιλαμβάνομαι έτσι τη θεραπευτική εργασία.

​

Ήδη στο έργο του Reich, ο χαρακτήρας και οι χαρακτηρολογικές αντιστάσεις εξετάζονται ως οργανωμένοι τρόποι άμυνας που επιτελούν μια λειτουργία για τον άνθρωπο.

​

Επομένως, δεν με ενδιαφέρει να πολεμήσω τη θωράκιση. Με ενδιαφέρει να κατανοήσουμε πώς οργανώθηκε, πώς λειτουργεί σήμερα και πόση ελευθερία έχει ο άνθρωπος απέναντί της.

​

​