Το σώμα ως μέρος της εμπειρίας
Η προσωπική εργασία ως ζωντανή συνάντηση
Η προσωπική εργασία, όπως τη βιώνω και την προσεγγίζω, δεν είναι για μένα μια διαδικασία διόρθωσης.
Είναι μια διαδικασία επιστροφής.
Επιστροφής στο σώμα…
Στο συναίσθημα…
Στην προσωπική εμπειρία…
Και στον τρόπο με τον οποίο βρισκόμαστε σε σχέση με τον εαυτό μας και με τους άλλους.
Στην καθημερινότητα είναι εύκολο να ζούμε κυρίως μέσα από τη σκέψη. Να προσπαθούμε να καταλάβουμε, να εξηγήσουμε, να αναλύσουμε.
Το σώμα όμως βρίσκεται ήδη εκεί.
Η αναπνοή αλλάζει…
Η στάση μεταβάλλεται…
Η φωνή δυναμώνει ή χαμηλώνει…
Μια κίνηση ξεκινά και συγκρατείται…
Το βλέμμα πλησιάζει ή απομακρύνεται…
Αυτά δεν είναι ξεχωριστά από όσα αισθανόμαστε.
Είναι μέρ ος της εμπειρίας μας.
Το σώμα δεν είναι ένας κώδικας
Στη σωματική προσέγγιση, το σώμα μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμη πεδίο παρατήρησης.
Δεν το αντιμετωπίζω όμως σαν έναν κώδικα που περιμένει να αποκρυπτογραφηθεί.
Ένα σφίξιμο δεν σημαίνει από μόνο του ένα συγκεκριμένο συναίσθημα.
Μια αλλαγή στην αναπνοή δεν αποκαλύπτει αυτομάτως τι έχει συμβεί στο παρελθόν.
Μια στάση του σώματος δεν μας επιτρέπει να γνωρίζουμε την ιστορία ενός ανθρώπου.
Το σώμα μάς δίνει πληροφορίες.
Και αυτές οι πληροφορίες αποκτούν νόημα μόνο μέσα στη συνολική εμπειρία του συγκεκριμένου ανθρώπου.
Γι’ αυτό η ερώτηση δεν είναι:
«Τι σημαίνει αυτό το σώμα;» Αλλά: «Τι συμβαίνει σε εσένα αυτή τη στιγμή;»
Να παρατηρούμε πριν ερμηνεύσουμε
Στην προσωπική εργασία μπορεί να στρέψουμε την προσοχή στην αναπνοή, στη στάση, στη ν κίνηση, στη φωνή ή σε μια σωματική αίσθηση.
Όχι για να βρούμε γρήγορα μια εξήγηση.
Αλλά για να δώσουμε λίγο περισσότερο χώρο σε αυτό που ήδη συμβαίνει.
Τι αισθάνεσαι;
Πού το παρατηρείς;
Τι αλλάζει όταν μιλάς γι’ αυτό;
Τι θέλεις να κάνεις;
Τι σε κάνει να συγκρατείσαι;
Μερικές φορές μια πολύ μικρή σωματική μεταβολή μπορεί να γίνει αφετηρία μιας ουσιαστικής διερεύνησης.
Όχι επειδή το σώμα γνωρίζει κάποια κρυφή αλήθεια που εμείς πρέπει να ανακαλύψουμε.
Αλλά επειδή αποτελεί μέρος του τρόπου με τον οποίο ζούμε αυτό που μας συμβαίνει.
Το σώμα βρίσκεται μέσα στη σχέση
Η σωματική εμπειρία δεν συμβαίνει απομονωμένα.
Αλλάζει και μέσα στη συνάντηση.
Μπορεί να αισθανθούμε διαφορετικά όταν κάποιος μας πλησιάζει, όταν μας κοιτάζει, όταν διαφωνεί μαζί μας, όταν μας ακούει ή όταν νιώθουμε ότι δεν μας καταλαβαίνει.
Γι’ αυτό με ενδιαφέρει όχι μόνο τι συμβαίνει μέσα στον άνθρωπο, αλλά και τι εμφανίζεται ανάμεσα στους ανθρώπους.
Η Gestalt -προσέγγιση που δίνει ιδιαίτερη σημασία στο «εδώ και τώρα», στην επίγνωση και στη σχέση- έχει επηρεάσει βαθιά αυτή τη στάση στη δουλειά μου.
Η Ραϊχική και Νευροφυτοθεραπευτική εκπαίδευσή μου με έμαθε να μη μένω μόνο στα λόγια.
Η Gestalt με επαναφέρει στη ζωντανή συνάντηση και σε αυτό που συμβαίνει τώρα.
Στη δική μου εργασία, αυτά τα δύο δεν λειτουργούν πια ως δύο χωριστοί κόσμοι.
Συναντιούνται στον ίδιο άνθρωπο.
Περισσότερη παρουσία στην ίδια μας την εμπειρία
Για μένα, η αξία της σωματικής προσέγγισης δεν βρίσκεται στο να αποκτήσουμε περισσότερο έλεγχο πάνω στο σώμα.
Βρίσκεται στο να μπορούμε να το συμπεριλαμβάνουμε περισσότερο στην επίγνωσή μας.
Να αναγνωρίζουμε πότε συγκρατούμαστε.
Πότε απομακρυνόμαστε.
Πότε κάτι μέσα μας κιν ητοποιείται.
Πότε χρειαζόμαστε χώρο.
Πότε θέλουμε να πλησιάσουμε.
Και να μπορούμε να μένουμε λίγο περισσότερο κοντά σε αυτό που πραγματικά βιώνουμε, πριν βιαστούμε να το εξηγήσουμε ή να το αλλάξουμε.
Το σώμα δεν είναι ολόκληρη η ιστορία μας. Είναι όμως μέρος της. Και για μένα αξίζει να έχει θέση στη συνάντηση.
Βιβλιογραφία
-
Reich, W. (1933). Charakteranalyse – Ανάλυση του Χαρακτήρα. Ελληνική έκδοση: μετάφραση Νίκος Σιδέρης, Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 1981.
-
Perls, F. S., Hefferline, R. F., & Goodman, P. (1951). Gestalt Therapy: Excitement and Growth in the Human Personality – Θεραπεία Gestalt: Διέγερση και Ανάπτυξη στην Ανθρώπινη Προσωπικότητα. New York: Julian Press.
-
Critchley, H. D., & Garfinkel, S. N. (2017). Interoception and emotion – Ενδοδεκτικότητα και συναίσθημα. Current Opinion in Psychology – Σύγχρονες Απόψεις στην Ψυχολογία, 17, 7–14.