top of page

Νευροφυτοθεραπεία: το σώμα, το συναίσθημα και η ανθρώπινη εμπειρία

Για μένα, η ανθρώπινη εμπειρία δεν περιορίζεται μόνο σε όσα μπορούμε να αφηγηθούμε ή να κατανοήσουμε με τη σκέψη.

​

Το σώμα συμμετέχει:

​

στην αναπνοή που αλλάζει…

​

στην ένταση που εμφανίζεται…

​

στη φωνή που δυσκολεύεται να βγει…

​

σε μια κίνηση προς τον άλλον ή στην ανάγκη να απομακρυνθούμε.

​

Η Νευροφυτοθεραπεία αποτελεί μέρος της Ραϊχικής παράδοσης μέσα στην οποία εκπαιδεύτηκα και μου έδωσε έναν τρόπο να συμπεριλαμβάνω τη σωματική εμπειρία στην προσωπική εργασία.

​

Όχι για να «διαβάζω» το σώμα.

​

Αλλά για να παρατηρούμε μαζί τι συμβαίνει στο σώμα, στο συναίσθημα, στον λόγο και στη σχέση.

​

Ο όρος Νευροφυτοθεραπεία χρησιμοποιείται εδώ ως ονομασία της συγκεκριμένης θεωρητικής και εκπαιδευτικής παράδοσης. Δεν σημαίνει ιατρική αξιολόγηση ή θεραπεία του Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος και δεν χρησιμοποιείται από εμένα για διάγνωση ή ερμηνεία σωματικών συμπτωμάτων.

​

Από τον Wilhelm Reich στη Νευροφυτοθεραπεία

​

Ο Wilhelm Reich, ξεκινώντας από την ψυχανάλυση, έστρεψε σταδιακά την προσοχή και στον τρόπο με τον οποίο ο χαρακτήρας και οι τρόποι προστασίας μπορεί να εκφράζονται στη σωματική παρουσία.

​

Στο μεταγενέστερο έργο του, η Ανάλυση του Χαρακτήρα συνδέθηκε με τη χαρακτηραναλυτική φυτοθεραπεία (character-analytic vegetotherapy), μέσα από την οποία η σωματική διάσταση απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη θέση στη δουλειά του. Η τρίτη διευρυμένη έκδοση της Ανάλυσης του Χαρακτήρα του 1949 περιλαμβάνει μεταγενέστερο υλικό αυτής της εξέλιξης. 

​

Σε μεταγενέστερες Ραϊχικές σχολές, αυτή η σωματική κατεύθυνση αναπτύχθηκε περαιτέρω και μέσα από τη Νευροφυτοθεραπεία.

​

Στο θεωρητικό πλαίσιο της Νευροφυτοθεραπευτικής παράδοσης στην οποία εκπαιδεύτηκα χρησιμοποιείται ένας χάρτης επτά λειτουργικών επιπέδων του σώματος, καθώς και σωματικές δράσεις και ασκήσεις παρατήρησης (actings).

​

Τα επτά επίπεδα αποτελούν μέρος της Ραϊχικής και Νευροφυτοθεραπευτικής θεωρητικής παράδοσης και δεν αποτελούν σύγχρονη νευροανατομική ή διαγνωστική χαρτογράφηση.

​

Για μένα, η αξία τους βρίσκεται στο ότι προσφέρουν ένα πλαίσιο παρατήρησης και διερεύνησης, όχι μια έτοιμη εξήγηση του ανθρώπου.

​

Οι σωματικές δράσεις και ασκήσεις παρατήρησης (actings)

​

Στη Νευροφυτοθεραπευτική εκπαιδευτική παράδοση χρησιμοποιούνται συγκεκριμένες σωματικές δράσεις μέσα από τις οποίες μπορεί να παρατηρούμε:

​

την αναπνοή…

την κίνηση…

το βλέμμα…

την αίσθηση…

την έκφραση…

και όσα αναδύονται μέσα στη συγκεκριμένη στιγμή.

​

Δεν αντιμετωπίζω όμως μια άσκηση σαν να έχει το ίδιο νόημα για όλους.

​

Η ίδια κίνηση μπορεί να βιωθεί διαφορετικά από διαφορετικούς ανθρώπους.

​

Ακόμη και στον ίδιο άνθρωπο μπορεί να αποκτήσει διαφορετικό νόημα σε διαφορετική στιγμή.

​

Γι’ αυτό το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στο τι κάνει το σώμα, αλλά κυρίως στο:

​

Τι βιώνει ο άνθρωπος καθώς το κάνει;

​

Πώς δουλεύω με το σώμα

​

Στη δική μου δουλειά δεν εφαρμόζω μια σωματική άσκηση επειδή κάποιος εμφανίζει ένα συγκεκριμένο σύμπτωμα.

​

Δεν υπάρχει για μένα μια έτοιμη εξίσωση:

​

«Αυτή η ένταση σημαίνει αυτή την ιστορία.»

​

ή:

​

«Αυτός ο τρόπος σώματος σημαίνει αυτόν τον χαρακτήρα.»

​

Παρατηρώ τη σωματική έκφραση ως μέρος της συνολικής εμπειρίας.

​

Μια σωματική δράση μπορεί να ανοίξει ερωτήματα:

​

Τι αισθάνεσαι αυτή τη στιγμή;

Τι αλλάζει καθώς κινείσαι;

Τι συμβαίνει στην αναπνοή σου;

Τι παρατηρείς όταν πλησιάζεις ή απομακρύνεσαι;

Τι συμβαίνει όταν θέλεις να πεις «όχι»;

Τι γίνεται ανάμεσά μας εκείνη τη στιγμή;

​

Το σώμα δεν μου δίνει μια έτοιμη απάντηση.

​

Μου δίνει έναν ακόμη δρόμο διερεύνησης.

​

Η σωματική εργασία συμβαίνει μέσα στη σχέση

​

Η Νευροφυτοθεραπευτική προσέγγιση, όπως την έχω ενσωματώσει σήμερα στην προσωπική εργασία, δεν αφορά για μένα ένα σώμα απομονωμένο από τον άνθρωπο και τις σχέσεις του.

​

Ο άνθρωπος που αναπνέει, συγκρατείται, κινείται, πλησιάζει ή απομακρύνεται βρίσκεται πάντα μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο.

​

Γι’ αυτό η παρατήρηση του σώματος δεν διαχωρίζεται από το συναίσθημα, τον λόγο και τη ζωντανή συνάντηση.

​

Εδώ συναντώνται στη δουλειά μου η Ραϊχική και Νευροφυτοθεραπευτική εκπαίδευση με τη Gestalt.

​

Η πρώτη με εκπαίδευσε να συμπεριλαμβάνω περισσότερο τη σωματική έκφραση.

​

Η δεύτερη ενίσχυσε την προσοχή μου στο παρόν, στην επίγνωση και σε αυτό που συμβαίνει μέσα στη σχέση.

​

Με τα χρόνια, δεν τις βιώνω ως δύο χωριστές τεχνικές.

​

Έχουν γίνει δύο πλευρές του τρόπου με τον οποίο συναντώ τον άνθρωπο.

​

Τι μπορεί να μας πει η σύγχρονη επιστήμη - και τι όχι…

​

Η σύγχρονη έρευνα αναγνωρίζει ότι η αντίληψη των σημάτων που προέρχονται από το εσωτερικό του σώματος -η ενδοδεκτικότητα (interoception)- συμμετέχει στον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε συναισθηματικές καταστάσεις. 

Υπάρχει επίσης σύγχρονη έρευνα γύρω από παρεμβάσεις νου - σώματος και γύρω από σωματικά προσανατολισμένες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις. 

​

Αυτή η βιβλιογραφία, όμως, αποτελεί διαφορετικό επιστημονικό πεδίο.

​

Δεν επιβεβαιώνει από μόνη της τα επτά λειτουργικά επίπεδα, τις σωματικές δράσεις και ασκήσεις παρατήρησης της Νευροφυτοθεραπείας ή τις ειδικές θεωρητικές έννοιες της Ραϊχικής παράδοσης.

​

Γι’ αυτό θεωρώ σημαντικό να διατηρούμε τη διάκριση ανάμεσα:

​

στη θεωρητική και εκπαιδευτική παράδοση μέσα στην οποία εκπαιδεύτηκα

​

και

​

στη σύγχρονη επιστημονική γνώση για το σώμα, την ενδοδεκτικότητα και το συναίσθημα.

​

Γιατί εξακολουθώ να δουλεύω με το σώμα

​

Δεν αντιμετωπίζω το σώμα σαν έναν κώδικα που μπορεί να αποκρυπτογραφηθεί…

 

Ούτε σαν μια αλάνθαστη καταγραφή του παρελθόντος.

​

Το σώμα όμως συμμετέχει σε αυτό που ζούμε.

​

Στον φόβο και στη χαρά…

​

Στην εγγύτητα και στην απόσταση…

​

Στην κίνηση και στην ακινησία…

​

Στη φωνή που βγαίνει και σε εκείνη που σταματά…

​

Γι’ αυτό ακούω τα λόγια.

​

Αλλά δεν ακούω μόνο τα λόγια…

​

Παρατηρώ μαζί με τον άνθρωπο τι συμβαίνει στο σώμα, στο συναίσθημα, στη σχέση και στο παρόν.

​

Όχι επειδή πιστεύω ότι το σώμα γνωρίζει μόνο του την απάντηση, αλλά επειδή δεν θέλω να λείπει από την ερώτηση!!!!

Θεωρητικές και εκπαιδευτικές πηγές της Ραϊχικής και Νευροφυτοθεραπευτικής παράδοσης

​

  • Βίλχελμ Ράιχ (Wilhelm Reich, 1897–1957). Character Analysis.

  • Γιώργος Κούκης. (2011). Σημειώσεις Νευροφυτοθεραπείας Ι & ΙΙ. Ελληνικό Ινστιτούτο Νευροφυτοθεραπείας και Ανάλυσης του Χαρακτήρα (Ε.Ι.Ν.Α.).

  • Genovino Ferri. Μαραθώνιοι εποπτείας. Ελληνικό Ινστιτούτο Νευροφυτοθεραπείας και Ανάλυσης του Χαρακτήρα (Ε.Ι.Ν.Α.).

  • Κλορίντα Λουμπράνο - Κωτούλα & Xavier Serrano Hortelano (2002). Βραχείες Ψυχοθεραπείες. Ελληνικό Ινστιτούτο Νευροφυτοθεραπείας και Ανάλυσης του Χαρακτήρα (Ε.Ι.Ν.Α.).

  • Xavier Serrano Hortelano. (2006). Μια καινούργια ματιά στην Ανάλυση του Χαρακτήρα. Πενθήμερος μαραθώνιος, Αθήνα, 14–18 Ιουλίου 2006. Ελληνικό Ινστιτούτο Νευροφυτοθεραπείας και Ανάλυσης του Χαρακτήρα (Ε.Ι.Ν.Α.).

​

Σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία

​

  • Lazzarelli, A., Scafuto, F., Crescentini, C., Matiz, A., Orrù, G., Ciacchini, R., Alfì, G., Gemignani, A., & Conversano, C. (2024). Interoceptive Ability and Emotion Regulation in Mind-Body Interventions: An Integrative Review. Behavioral Sciences, 14(11), 1107.

  • Rosendahl, S., Sattel, H., & Lahmann, C. (2021). Effectiveness of Body Psychotherapy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Frontiers in Psychiatry, 12, 709798.

  • Lingiardi, V., & Madeddu, F. (2025). Revisiting Defense Mechanisms in Contemporary Clinical Practice: Evidence and Perspectives. Research in Psychotherapy: Psychopathology, Process and Outcome, 28(3), 877.

  • Sangalang, C. C., & Vang, C. (2017). Intergenerational Trauma in Refugee Families: A Systematic Review. Journal of Immigrant and Minority Health, 19(3), 745–754.

  • Flanagan, N., Travers, A., Vallières, F., Hansen, M., Halpin, R., Sheaf, G., Rottmann, N., & Johnsen, A. T. (2020). Crossing Borders: A Systematic Review Identifying Potential Mechanisms of Intergenerational Trauma Transmission in Asylum-Seeking and Refugee Families. European Journal of Psychotraumatology, 11(1), 1790283.

  • Palvarini, P. (2010). Is the Concept of Corrective Emotional Experience Still Topical? American Journal of Psychotherapy, 64(2), 171–194.

bottom of page